آزمایش مدفوع یک ابزار تشخیصی است که پزشکان از آن برای تشخیص علت مشکلات معده شما استفاده میکنند. این آزمایش میتواند باکتریها، ویروسها و سایر میکروبهای موجود در مدفوع شما را که میتوانند شما را بیمار کنند، تشخیص دهد. پزشکان از آزمایش مدفوع برای کمک به تشخیص بیماریهای دستگاه گوارش و سرطان روده بزرگ استفاده میکنند. در این مقاله به بررسی انواع آزمایش مدفوع و اصطلاحاتی که در این آزمایش مورد بررسی قرار می گیرد، می پردازیم.
آزمایش مدفوع چیست؟
آزمایش مدفوع به دنبال عوامل بیماریزا (باکتریها، ویروسها، انگلها) در مدفوع شما میگردد که میتوانند شما را بیمار کنند. آزمایش مدفوع همچنین میتواند علائم دیگری مانند خون پنهان را که نشاندهندهی خونریزی سیستم گوارش شماست، را بررسی کند. پزشکان میتوانند از آزمایش مدفوع برای بررسی طیف وسیعی از مشکلات دستگاه گوارش، از جمله عفونتها و سرطانها، استفاده کنند.
چه زمانی آزمایش مدفوع تجویز می شود؟
در صورت بروز علائمی مانند موارد زیر، پزشک ممکن است آزمایش مدفوع را توصیه کند:
- خون در مدفوع
- مخاط در مدفوع
- اسهال (مدفوع شل) که بیش از سه روز طول کشیده است
- درد یا گرفتگی معده
- تهوع یا استفراغی که چند روز طول کشیده است
- تب
آزمایش مدفوع چه چیزی را بررسی میکند؟
آزمایش مدفوع میتواند چندین بیماری مختلف دستگاه گوارش را بررسی کند، از جمله:
- شقاق مقعدی (بریدگی کوچکی در مقعد، جایی که مدفوع از آن خارج میشود)
- هلیکوباکتر
- کمخونی (کمبود گلبولهای قرمز خون).
- کولیت (تورم یا التهاب در روده بزرگ، بخشی از روده شما).
- پولیپهای روده بزرگ (تودههای کوچک سلولی در روده بزرگ).
- سرطان روده بزرگ (کولون)
- دیورتیکولوز (کیسههای برآمده در روده)
- نارسایی لوزالمعده برونریز (EPC) (قادر به تجزیه غذا در روده نیست)
- خونریزی دستگاه گوارش
- هموروئید (وریدهای متورم در مقعد)
- عفونتها (باکتریایی، ویروسی یا انگلی)
- بیماری التهابی روده (IBD) (التهاب در دستگاه گوارش).
- استئاتوره (چربی اضافی در مدفوع)
- زخم معده (زخم در معده)
انواع آزمایش مدفوع
انواع مختلفی از آزمایش مدفوع وجود دارد. پزشک شما بر اساس علائم شما بهترین آزمایش را انتخاب میکند:
آزمایش خون مخفی در مدفوع (FOBT)
این نوع آزمایش مدفوع به دنبال وجود آثار خون در مدفوع شما میگردد. نتیجه مثبت به این معنی است که شما در جایی از دستگاه گوارش خود خونریزی دارید.
بیشتر بدانید: تفسیر آزمایش چکاپ کامل
آزمایش FIT-DNA مانند FOBT
این آزمایش مدفوع مقادیر بسیار کمی خون را در مدفوع شما تشخیص میدهد. اما همچنین به دنبال DNA تغییر یافتهای است که میتواند نشان دهنده شرایط پیش سرطانی یا سرطانی باشد. (توجه: “FIT” مخفف آزمایش ایمونوشیمیایی مدفوع است.)
آزمایشهای عفونت
آزمایشگاه ها میتوانند این آزمایشها را به چند روش مختلف انجام دهند. اما همه این آزمایشها با رشد میکروبها، جستجوی آنها در زیر میکروسکوپ یا جستجوی DNA میکروب، به دنبال میکروبها در مدفوع شما میگردند.
آزمایش مدفوع سه نوبته برای چیست؟
برای حساستر کردن آزمایش به تشخیص انگل، توصیه میشود ۳ نمونه مدفوع مختلف برای آزمایش تخم انگل و انگل گرفته شود. آزمایشهای دیگری مانند آزمایشهای مولکولی نیز برای تشخیص انگلها استفاده میشوند.
اگر نتایج مثبت باشد، مراحل بعدی چیست؟
اگر آزمایش مدفوع شما مثبت باشد، پاتولوژیست به پزشک شما میگوید که چه نوع میکروب یا پاتوژنی پیدا کردهاند. آزمایشگاه همچنین به پزشک شما اطلاع میدهد که آیا علائم دیگری از عفونت، مانند مقدار غیرطبیعی خون یا چربی در مدفوع شما وجود دارد یا خیر. این اطلاعات به پزشک شما کمک میکند تا علت علائم شما را پیدا کرده و درمان مناسب را توصیه کند.
اگر نتایج شما نشاندهنده رشد سرطانی باشد، پزشک شما را برای آزمایش و درمان بیشتر به یک متخصص انکولوژی ارجاع میدهد.
چگونه برای آزمایش مدفوع آماده شوم؟
قبل از آزمایش مدفوع نیازی به آمادگی خاصی ندارید. اما مواردی وجود دارد که پزشک معمولا از شما می خواهد که رعایت کنید (مانند قطع مصرف برخی داروها یا اجتناب از انواع خاصی از غذاها). این دستورالعملها به آزمایشی که انجام میدهید بستگی دارد و میتواند برای افراد مختلف متفاوت باشد. اگر لازم است قبل از آزمایش مدفوع خود کار متفاوتی انجام دهید، حتماً از پزشک خود بپرسید.
بیشتر بدانید: در آزمایش چکاپ کامل بدن چه مواردی بررسی می شود؟
چگونه نمونه مدفوع خود را جمعآوری کنم؟
در بیشتر موارد، میتوانید نمونه مدفوع خود را در خانه جمعآوری کنید. آزمایشگاه هر آنچه را که نیاز دارید، از جمله یک ظرف نمونه با نام و تاریخ تولد شما، در اختیار شما قرار میدهد.
آزمایشگاه معمولا دستورالعملهای خاصی را به شما می گوید، اما در اینجا چند مرحله کلی برای جمعآوری نمونه مدفوع به شما آموزش میدهیم:
اگر نیاز به ادرار کردن دارید، قبل از آماده شدن برای آزمایش مدفوع خود این کار را انجام دهید. باید از مخلوط کردن ادرار با نمونه مدفوع خود خودداری کنید زیرا میتواند در نتایج اختلال ایجاد کند.
شما میتوانید یک تکه پلاستیک بین نشیمنگاه توالت و لبه کاسه توالت یا هر ظرف تمیز دیگری قرار دهید. (اگر مدفوع شل یا آبکی دارید، از روش پلاستیک استفاده نکنید.)
اجازه ندهید مدفوع شما با داخل کاسه توالت تماس پیدا کند. این کار میتواند نمونه شما را آلوده کند.
از یک پیمانه پلاستیکی برای قرار دادن نمونه در داخل ظرف نمونه استفاده کنید. آزمایشگاه معمولا به شما خواهد گفت که چقدر مدفوع نیاز دارد، یا ظرف نمونه مشخص می کند که چه مقدار نمونه نیاز است. (اگر آزمایشگاه به شما پیمانه پلاستیکی نداده است، میتوانید از یک قاشق یکبار مصرف استفاده کنید.)