علت ضخامت دیواره رحم (هیپرپلازی آندومتر) یکی از مشکلاتی است که بیشتر زنان بعد از ۴۵ سالگی با آن روبهرو میشوند. این وضعیت زمانی رخ میدهد که پوشش داخلی رحم بیش از حد رشد کند و ضخیمتر از حد طبیعی شود.
شاید در نگاه اول موضوع نگرانکننده بهنظر برسد، اما نکته مهم این است که تشخیص زودهنگام میتواند از بسیاری از عوارض جدی آن، از جمله سرطان رحم، جلوگیری کند.
چکاپ منظم یکی از مهمترین ابزارها برای پیشگیری و تشخیص زودهنگام ضخیم شدن دیواره رحم است، زیرا این بیماری در مراحل اولیه معمولاً بدون علامت یا با علائم خفیف شروع میشود و بسیاری از زنان، تغییرات هورمونی و خونریزیهای غیرطبیعی را جدی نمیگیرند.
علت ضخامت دیواره رحم دقیقا چیست؟
آندومتر همان لایهای است که در دوران قاعدگی ریزش میکند و در دوران بارداری محل لانهگزینی جنین است. زمانی که تعادل هورمونی بدن به هم میخورد بهخصوص زمانی که استروژن زیاد و پروژسترون کم باشد، این پوشش بهطور غیرطبیعی رشد میکند و ضخیم میشود.
در برخی زنان این تغییر کاملاً خوشخیم است، اما در بعضی موارد امکان دارد، زمینهساز سرطان رحم شود. بنابراین بررسی و کنترل آن اهمیت زیادی دارد.
انواع مدل ضخیم شدن دیواره رحم یا آندومتر چیست؟
انواع ضخیم شدن دیواره آندومتر را بر اساس انواع تغییرات سلولی در پوشش آندومتر متفاوتند. برخی از انواع ضخیم شدن دیواره خطر ابتلا به سرطان را به میزان قابل توجهی افزایش میدهند و برخی دیگر این خطر را ندارند.
انواع ضخیم شدن آندومتر عبارتند از:
ضخیم شدن دیواره رحم ساده یا پیچیده (بدون آتیپی)
این نوع ضخیم شدن دیواره رحم یا آندومتر دارای سلولهایی با ظاهر طبیعی است که احتمالاً سرطانی نمیشوند. در این حالت این مدل ضخیم شدن نیاز با درمان خاصی ندارد و یا به تشخیص پزشک با داورهای هورمونی درمان می شود.
ضخیم شدن دیواره رحم (همراه با آتیپی)
اگر نوع ضخیم شدن باشد، احتمال بیشتری برای تبدیل شدن به سرطان دارد. بدون درمان، خطر ابتلا به سرطان آندومتر یا رحم افزایش مییابد.
پزشک شما ممکن است هنگام طبقهبندی وضعیت شما از اصطلاحات ساده و پیچیده استفاده کند. ساده و پیچیده به انواع الگوهایی اشاره دارد که هنگام بررسی دیواره رحم دیده می شود.
بیشتر بدانید: علت خونریزی غیرعادی رحم چیست؟ (تشخیص و درمان)
ضخیم شدن دیواره رحم چقدر شایع است؟
هیپرپلازی آندومتر نادر است. تقریباً از هر 100000 زن، 133 نفر را تحت تأثیر قرار میدهد. این بیماری بیشتر در زنانی که در مرحله یائسگی هستند یا تازه یائسگی را پشت سر گذاشتهاند، اتفاق می افتد.
علائم ضخیم شدن دیواره رحم چیست؟
افراد مبتلا به هیپرپلازی آندومتر بعضی از علائم زیر را دارند:
خونریزی غیرطبیعی قاعدگی یا خونریزی بین دورهها
چرخههای قاعدگی کوتاه (کمتر از 21 روز)
خونریزی شدید قاعدگی
خونریزی بعد از یائسگی
عدم قاعدگی
بسیاری از این علائم در زنانی که به یائسگی میرسند، شایع است. ورود به یائسگی به معنای پریودهای نامنظم یا قطع پریود و خونریزی نامنظم است. در مورد علائم خود با پزشک خود صحبت کنید تا مشخص شود که آیا باید از نظر ضخیم شدن دیواره رحم بررسی شوید یا نه
آیا هیپرپلازی آندومتر باعث درد میشود؟
ممکن است که باعث درد شکم/لگن یا درد در هنگام رابطه شود. با این حال، خونریزی غیرطبیعی شایعترین علامت است.
شایعترین علل هیپرپلازی آندومتر چیست؟
زنان مبتلا به ضخیم شدن دیواره رحم، استروژن بیش از حد و پروژسترون ناکافی تولید میکنند. این هورمونها نقش اساسی در قاعدگی و بارداری دارند. در طول تخمکگذاری، استروژن آندومتر شما را ضخیم میکند، در حالی که پروژسترون رحم شما را برای بارداری آماده میکند. اگر لقاح رخ ندهد، سطح پروژسترون کاهش مییابد. افت پروژسترون باعث میشود که رحم شما مانند پریود قاعدگی، دیواره خود را بریزد.
زنانی که هیپرپلازی آندومتر دارند، پروژسترون کمی تولید میکنید، یا اصلاً تولید نمیکنید. در نتیجه، رحم شما پوشش آندومتر خود را نمیریزد. در عوض، پوشش همچنان به رشد و ضخیم شدن ادامه میدهد. سلولهایی که پوشش را تشکیل میدهند میتوانند به هم نزدیک شوند و نامنظم شوند.
عوامل خطر هیپرپلازی آندومتر چیست؟
زنان در دوران قبل از یائسگی یا یائسگی بیشتر احتمال دارد که به علت ضخیم شدن دیواره رحم مبتلا شوند. این بیماری به ندرت در افراد زیر 35 سال رخ میدهد.
سایر عوامل خطر عبارتند از:
درمانهای خاص سرطان سینه
دیابت
سن پایین برای قاعدگی یا شروع دیرهنگام یائسگی
سابقه خانوادگی سرطان تخمدان، رحم یا روده بزرگ
بیماری کیسه صفرا
هورمون درمانی با استفاده از استروژن تنها در زمانی که هنوز رحم دارید
هیچگاه باردار نبودهاید
چاقی
سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)
سیگار کشیدن
بیماری تیروئید
سابقه طولانی قاعدگی نامنظم یا عدم قاعدگی.
سابقه پرتودرمانی لگن
سیستم ایمنی ضعیف شده به دلیل بیماری خودایمنی یا داروها.
چکاپ چه کمکی به تشخیص زود هنگام این بیماری میکند؟
چکاپ یکی از مؤثرترین راهها برای جلوگیری از پیشرفت ضخیم شدن آندومتر و حتی سرطان رحم است. برای مشاهده چکاپ سلامتی را اینجا مشاهده کنید. مزایای چکاپ بهطور خلاصه:
۱. تشخیص زودهنگام
بسیاری از زنان تا زمانی که خونریزی شدید نشود به پزشک مراجعه نمیکنند. اما چکاپ منظم، تغییرات کوچک و اولیه را شناسایی میکند، یعنی زمانی که هنوز خطر جدی وجود ندارد و درمان بسیار ساده است.
۲. جلوگیری از تبدیل شدن به سرطان
در چکاپ، ضخامت آندومتر، سطح هورمونها و وضعیت تخمدانها بررسی میشود. اگر نوع آتیپیک وجود داشته باشد، پزشک میتواند قبل از سرطانی شدن آن را درمان کند.
۳. شناسایی عوامل خطر پنهان
چاقی، مقاومت به انسولین، مشکلات تیروئید یا PCOS در بسیاری از زنان وجود دارد ولی تشخیص داده نشده است. چکاپ این عوامل را مشخص میکند و باعث میشود خطر ضخیم شدن آندومتر کاهش یابد.
۴. کاهش اضطراب و اطمینان خاطر
بسیاری از زنان بعد از یائسگی دچار خونریزیهای پراکنده میشوند و نمیدانند خطرناک است یا نه. چکاپ سلامت رحم، خیال شما را راحت میکند.
۵. جلوگیری از عوارض شدید
اگر این مشکل دیر تشخیص داده شود ممکن است فرد نیاز به درمانهای سنگین یا حتی جراحی داشته باشد. اما چکاپ دورهای به شما کمک میکند از این مراحل جلوگیری کنید.
بیشتر بدانید: بهترین مرکز چکاپ تهران
عوارض هیپرپلازی آندومتر چیست؟
همه انواع هیپرپلازی میتوانند باعث خونریزی غیرطبیعی و شدید شوند که میتواند شما را دچار کمخونی کند. کمخونی زمانی ایجاد میشود که بدن شما به اندازه کافی گلبولهای قرمز سرشار از آهن نداشته باشد.
هیپرپلازی آندومتر آتیپیک درمان نشده میتواند به سرطان تبدیل شود. سرطان آندومتر یا رحم در حدود ۸٪ از زنانی که هیپرپلازی آندومتر آتیپیک ساده درمان نشده دارند، ایجاد میشود. نزدیک به ۳۰٪ از زنانی که هیپرپلازی آندومتر آتیپیک پیچیده دارند و تحت درمان قرار نمیگیرند، به سرطان مبتلا میشوند.
ضخیم شدن دیواره رحم چگونه تشخیص داده میشود؟
بسیاری از بیماریها میتوانند باعث خونریزی غیرطبیعی رحم شوند. برای شناسایی علت علائم شما، پزشک شما یک یا چند مورد از این آزمایشها را تجویز کند:
سونوگرافی: سونوگرافی ترانس واژینال از امواج صوتی برای تولید تصاویری از رحم شما استفاده میکند. این تصاویر میتوانند نشان دهند که آیا پوشش رحم شما بیش از حد ضخیم است یا خیر.
بیوپسی: بیوپسی آندومتر، نمونههای بافتی را از رحم شما خارج میکند.